Plichtsverzuim

Als ambtenaar bent u verplicht om uw functie zo goed mogelijk te vervullen en daarnaast dient u zich te gedragen zoals van een goed ambtenaar verwacht mag worden. Indien uw werkgever - het "bevoegd gezag" - van mening is dat dit niet het geval is, dan kan u plichtsverzuim worden verweten.

Ook het overtreden van een wettelijk voorschrift of iets doen of nalaten wat een goed ambtenaar niet hoort te doen of na te laten kan plichtsverzuim opleveren. Denk daarbij aan (veelvuldig) te laat komen. Als er sprake is van plichtsverzuim, kunt u hiervoor disciplinair worden gestraft.

In algemene zin wordt van een ambtenaar een voorbeeldfunctie verwacht. Dit betekent dat u zich als ambtenaar ook in de privésfeer onberispelijk moet gedragen. Aan ambtenaren van Politie en Justitie worden zelfs extra hoge eisen van integriteit en onkreukbaar gedrag gesteld. Deze ambtenaren maken zich dan ook sneller schuldig aan plichtsverzuim. Denk daarbij aan de Politieambtenaar die zich schuldig maakt aan verkeersovertredingen of andere strafbare feiten. Zo'n situatie kan leiden tot strafontslag.

Indien u zich schuldig hebt gemaakt aan plichtsverzuim, dan wordt u dit bij voornemenbesluit medegedeeld. Op het voornemenbesluit kunt u uw zienswijze kenbaar maken, waarna tot besluitvorming - het opleggen van een disciplinaire straf - wordt overgegaan. Als u het niet eens bent met een dergelijke mededeling, is het van belang dat u tijdig bezwaar maakt. Als geen bezwaar wordt gemaakt komt het plichtsverzuim vast te staan.

• de onderzoeksfase
• de kwalificatiefase
• de verantwoordingsfase

Onderzoeksfase

Als uw werkgever vermoedt dat u zich schuldig heeft gemaakt aan plichtsverzuim, moet dit allereerst nauwkeurig worden onderzocht. Dit onderzoek kan worden uitgevoerd door het bevoegd gezag zelf, maar ook door een extern onderzoeksbureau. Het onderzoek wordt ook wel het disciplinair onderzoek genoemd. Tijdens dit onderzoek kunt u als ambtenaar bijvoorbeeld worden verhoord.

Uw werkgever moet u van te voren op de hoogte stellen van het vermoeden dat u zich schuldig gemaakt heeft aan plichtsverzuim.

U heeft tijdens dit disciplinair onderzoek alleen het recht om te zwijgen, indien het u niet duidelijk is wat u precies wordt verweten. Het bevoegd gezag kan u niet dwingen om openheid van zaken te geven. Houd er rekening mee dat indien u weigert te verklaren, dit later tegen u gebruikt kan worden omdat u in dat geval mogelijk het ernstige vermoeden van plichtsverzuim niet weg heeft kunnen nemen.

Kwalificatiefase

Vervolgens wordtbepaald of er daadwerkelijk sprake is van plichtsverzuim en of de procedure zal worden voortgezet. Als uw werkgever van mening is dat er inderdaad sprake is van plichtsverzuim, dan zal u dit middels een voornemenbesluit - een soort tenlastelegging - kenbaar worden gemaakt.

In de tenlastelegging wordt uitgelegd waarom het bevoegd gezag van mening is dat u zich als ambtenaar schuldig heeft gemaakt aan plichtsverzuim. In het voornemenbesluit is ook vaak de zwaarte van de op te leggen disciplinaire straf opgenomen.

Verantwoordingsfase

Nadat de tenlastelegging is geformuleerd krijgt u als ambtenaar de kans om u te verantwoorden door uw zienswijze kenbaar te maken. Dit kan zowel mondeling als schriftelijk. U bent daarbij niet verplicht om een advocaat in te schakelen, maar dat wordt u, gezien uw belangen, wel aangeraden.

Na de onderzoeksfase, de kwalificatiefase en de verantwoordingsfase zal het bevoegd gezag bepalen of er aan u bij besluit een straf wordt opgelegd.

Disciplinaire maatregelen

Als u zich als ambtenaar schuldig heeft gemaakt aan plichtsverzuim, kan uw werkgever u verschillende straffen opleggen. Deze straffen lopen uiteen van licht tot zwaar: van een schriftelijke berisping tot onvoorwaardelijk strafontslag. Ook kan bijvoorbeeld een geldboete worden opgelegd of kan de ambtenaar worden ingedeeld in een lagere salarisschaal.

De straffen die kunnen worden opgelegd aan andere ambtenaren dan rijksambtenaren zijn opgenomen in verschillende rechtspositieregelingen, zoals het ARARvoor Rijksambtenaren of de CAR-UWO voor gemeenteambtenaren. De hierin opgenomen straffen zijn min of meer vergelijkbaar. De straffen kunnen ook voorwaardelijk worden opgelegd. Dat wil zeggen dat de straf niet daadwerkelijk ten uitvoer wordt gelegd, maar dat deze pas tenuitvoer worden gelegd indien u zich gedurende een bepaalde periode niet schuldig maakt aan soortgelijk plichtsverzuim. Het is echter wel zaak om tegen een dergelijk besluit bezwaar te maken! Indien u dit niet doet wordt, indien u zich later in de proefperiode schuldig maakt aan vergelijkbaar plichtsverzuim en de voorwaarde in werking treedt, dit besluit slechts marginaal getoetst.